Dit is de verzamelterm voor huidbeschadiging en ontsteking die ontstaat door langdurige blootstelling aan vocht en irriterende stoffen, zoals urine, ontlasting, spijsverteringssecreties, slijm, speeksel, transpiratie en wondvocht¹.

Ten gevolge van deze blootstelling raakt de natuurlijke huidbarrière beschadigd. Dit kan leiden tot roodheid, verweking (maceratie), pijn en een verhoogd risico op infectie.

Afhankelijk van het type blootstelling kunnen vochtletsels verdeeld worden in vier categorieën^2,3:

• Incontinentie-geassocieerde dermatitis (IAD): veroorzaakt door blootstelling aan urine en/of ontlasting.
• Peristomaal letsel: ontstaat door stoma-vocht (maaginhoud, urine of ontlasting).
• Intertrigineuze dermatitis (ITD) of intertrigo (smetten): veroorzaakt door wrijving en vocht, of zweet tussen huidplooien.
• Wondvocht-gerelateerde huidbeschadiging: veroorzaakt door wond exsudaat dat op de omliggende huid terechtkomt.

Huidbeschadiging ten gevolge van vocht kent doorgaans een multifactoriële oorsprong; bijkomende factoren die het proces kunnen verergeren zijn:

• Enzymen, medicijnresten en ammoniak in lichaamsvloeistoffen
• Veranderingen in de zuurtegraad (pH) van de huid, bijvoorbeeld door veroudering of incontinentie
• De aanwezigheid van micro-organismen, die ontsteking en secundaire infectie kunnen bevorderen
• Mechanische belasting, zoals wrijving en schuifkrachten bij beweging of verzorging^1,4

Risicogroepen

Mensen met incontinentie, beperkte mobiliteit, obesitas of chronische wonden lopen een verhoogd risico op een vochtletsel. Daarnaast verhoogt een verminderde mogelijkheid tot adequate huidverzorging het risico op huidbeschadiging en infectie.⁵

Beoordeling bij verschillende huidtinten

Een vochtletsel kan zich bij mensen met een donkere huid anders presenteren, wat kan leiden tot een vertraagde herkenning⁶.

Bij een gepigmenteerde huid is roodheid minder goed zichtbaar. Let daarom ook op subtiele kleurveranderingen, donkerdere verkleuring (hyperpigmentatie), veranderingen in huidstructuur en klachten die de patiënt zelf aangeeft⁶. Dit helpt om huidbeschadiging in een vroeg stadium te signaleren.

Het belang van tijdige herkenning

Wanneer een vochtletsel niet tijdig wordt behandeld, kan de huidbeschadiging snel verergeren. Dit kan leiden tot infectie, vertraagde wondgenezing en zelfs bijkomende drukschade.

Vroege herkenning en een passende behandeling helpen klachten te verminderen en complicaties te voorkomen⁷.

Flaminal^®: bij de behandeling van matig tot ernstig vochtletsel

Flaminal^® is een enzym alginogel^® dat de wondgenezing ondersteunt en kan worden ingezet bij vochtletsels, zonder de gezonde huidcellen aan te tasten⁸.

Hoe Flaminal^® Hydro en Flaminal^® Forte ondersteunen bij de behandeling van vochtletsels

Flaminal^® is geïndiceerd voor de behandeling van matig tot ernstige vochtletsels^9,10, overeenkomend met categorie 2A en 2B binnen de GLOBIAD-classificatie¹².

De voordelen zijn onder andere:

• Breed antimicrobieel werkingsspectrum¹⁰, inclusief werkzaamheid tegen Candida albicans
• Ondersteuning van antimicrobial stewardship (AMS), zonder tot op heden gemelde resistentie^10,11
• Effectief exsudaatbeheer via de alginaatmatrix, die overtollig wondvocht opneemt⁸
• Bevordering van autolytisch debridement, waarbij beslag en debris op milde wijze worden verwijderd⁸
• Breed inzetbaar bij verschillende vormen van vochtletsels en uiteenlopende wondproblemen⁹
• Comfortabel voor de patiënt, met atraumatische verbandwissels, ook op gevoelige of pijnlijke locaties⁹
• Eenvoudig aan te brengen, ook op lastig te verbinden plaatsen, geschikt voor mantel- of zelfzorg.

Matig tot ernstige vochtletsels kunnen een grote impact hebben op het comfort en de kwaliteit van leven van patiënten. Door adequaat wondbeleid te combineren met het aanpakken van de onderliggende oorzaak van het vocht, kan verdere huidbeschadiging worden beperkt en het herstel worden bevorderd.

Referenties:

1. Gray M, Black JM, Baharestani MM, et al. Moisture-associated skin damage: overview and pathophysiology. Journal of Wound, Ostomy and Continence Nursing. 2011;38(3):233–241.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21659845/
2. Harte K, Marshall K. Recognising MASD in diverse skin tones. Wounds UK. 2025;21(1). (In press)
3. Beele H, Call E, Cowdell F, et al. Best Practice Principles: Skin care for the older person. Wounds International.
4. Dhoonmoon L, Hooper J, Searle R. Moisture-associated skin damage made easy. Wounds UK. 2023;19(1).
5. Prevention and care for moisture-associated skin damage: A scoping review. Tissue Viability Society. 2024.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38906753/
6. Dhoonmoon L. Skin tone in the management of incontinence-associated dermatitis.
   Urology & Continence Care Today, January 2026.
7. Beldon P. Prevention and management of moisture-associated skin damage. British Journal of Nursing. 2018;27(6):S28–S34.
8. White R, Cutting KF. Flaminal^®: Alginate hydrogel with antimicrobial enzyme system. British Journal of Nursing. 2006;15(11):S24–S28.
9. Davies P. The use of enzyme alginogel Flaminal^® in MASD. Journal of Community Nursing. 2021;35(4):58–62.
10. Wounds UK. Time for an update: the versatility of Flaminal demonstrated in a large-scale clinical evaluation. Wounds UK. 2023;19(3):70–76.
11. White R. Flaminal^®: a novel approach to wound bioburden control. Wounds UK. 2006;2(3):64–69.
12. Beeckman D., et al. The Ghent Global IAD Categorisation Tool (GLOBIAD). Skin Integrity Research Group - Ghent University 2017. Available to download from www.UCVVGent.be